Verbonden Almelo
Inwoners willen wonen in een buurt waar zij zich veilig voelen, waar voorzieningen bereikbaar zijn, ruimte is voor ontmoeting en zij actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor leefbaarheid, verbondenheid en de aantrekkelijkheid van Almelo. De positieve ontwikkeling van de veiligheid lijkt op een kantelpunt te staan. Verbonden Almelo richt zich daarom op het voorkomen van risico’s, criminaliteit en overlast én op het versterken van sociale samenhang, inclusie en vertrouwen. Zo versterken veiligheid, leefbaarheid en verbondenheid elkaar.
Veiligheid, leefbaarheid en sociale cohesie hangen nauw met elkaar samen. In buurten waar inwoners elkaar kennen, elkaar helpen en zich verbonden voelen met hun omgeving, is de leefbaarheid hoger en voelen inwoners zich veiliger. Sociale cohesie vergroot de veerkracht van buurten, versterkt vertrouwen en draagt eraan bij dat inwoners problemen samen kunnen oplossen. Omgekeerd blijkt dat gevoelens van onveiligheid, overlast, eenzaamheid en maatschappelijk wantrouwen elkaar kunnen versterken. In delen van Almelo stapelen achterstanden op het gebied van inkomen, gezondheid, onderwijs, leefbaarheid en veiligheid. Deze stapeling vermindert kansen voor inwoners en vergroot de druk op buurten en gemeenschappen.
De opgave richt zich op het versterken van veiligheid en weerbaarheid, sociale cohesie, kansen voor jeugd, vrijwillige inzet, inclusie en vertrouwen in de overheid. Zo bouwen wij aan sterke gemeenschappen, leefbare buurten en een stad waarin inwoners zich veilig, verbonden en gezien voelen. We hebben oog voor online netwerken. Digitale netwerken bieden kansen voor ontmoeting en participatie maar kunnen ook nieuwe vormen van uitsluiting en beïnvloeding met zich meebrengen. Inclusie gaat niet alleen over participatie, betrokkenheid en meedoen maar ook over de vraag wie wordt uitgesloten en aandacht voor discriminatie, ongelijke behandeling en andere mechanismen die ervoor zorgen dat inwoners niet dezelfde kansen hebben om volwaardig deel te nemen aan de samenleving.
Preventie en vroegsignalering spelen bij de opgave een belangrijke rol. Door problemen en overlast vroeg te herkennen en aan te pakken, kunnen inwoners er op vertrouwen dat signalen en meldingen zichtbaar en vroegtijdig worden opgepakt. Zo versterken leefbaarheid en veiligheid elkaar. Door preventie, handhaving en samenwerking sterker met elkaar te verbinden zetten we in op een veilige, betrokken en veerkrachtige gemeenschap.
Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Almelo en voor het vertrouwen van inwoners in hun leefomgeving. De opgave kent twee samenhangende ontwikkellijnen: een veiligheidsaanpak voor gebieden waar openbare orde, criminaliteit, ondermijning en overlast centraal staan én een gebiedsgerichte aanpak voor buurten waar veiligheid samenhangt met een stapeling van sociale, economische en fysieke kwetsbaarheden. Bij Verbonden Almelo versterken veiligheid, leefbaarheid en verbondenheid elkaar. We investeren in veiligheid en weerbaarheid, sociale cohesie, jeugd en preventie, vrijwillige inzet en gemeenschapskracht, inclusie en vertrouwen in de overheid. |
|---|
Waarom deze opgave
Veiligheid is één van de belangrijke factoren voor de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van een stad. Atlas Research concludeert dat Almelo op het gebied van veiligheid mogelijk op een kantelpunt staat. De verbetering van de woonaantrekkelijkheid van Almelo werd de afgelopen tien jaar voor een belangrijk deel gedragen door positieve ontwikkelingen op het gebied van veiligheid.
Analyses laten zien dat objectieve en subjectieve veiligheid niet automatisch gelijk oplopen. Criminaliteit kan afnemen terwijl inwoners zich minder veilig voelen. Sociale cohesie, een aantrekkelijke leefomgeving, zichtbaarheid van professionals en vertrouwen in instituties spelen een rol bij de veiligheidsbeleving. Sociale verbondenheid gaat over relaties, participatie, inclusie, vertrouwen en het vermogen om samen te handelen; veiligheid gaat over bescherming tegen criminaliteit, geweld, ondermijning, ernstige overlast en andere bedreigingen én over de beleving daarvan. Verbondenheid kan veiligheid onder bepaalde omstandigheden ondersteunen. Als bewoners elkaar kennen, professionals weten te vinden en vertrouwen hebben dat meldingen worden opgepakt, kan dat bijdragen aan sociale weerbaarheid.
Leefbaarheid richt zich op de totale kwaliteit van de woon- en leefomgeving; veiligheid richt zich op het voorkomen van risico's, criminaliteit en overlast en het bevorderen van een gevoel van veiligheid. De leefbaarheids- en veiligheidsvraagstukken verdelen zich niet gelijkmatig over de stad. In een aantal buurten versterken problemen rond schulden, onderwijs, jeugd, leefbaarheid en veiligheid elkaar. Juist in deze buurten is een integrale aanpak nodig die verder gaat dan toezicht, handhaving en criminaliteitsbestrijding alleen. De gebieden waar de leefbaarheid en veiligheid het meest onder druk staan, overlappen bovendien vaak met de buurten waar sprake is van een stapeling van maatschappelijke opgaven.
Een specifiek aandachtspunt vormt de positie van jongeren. Onderzoek laat zien dat een gebrek aan perspectief, problematische schulden, een instabiele thuissituatie en het niet behalen van een startkwalificatie belangrijke risicofactoren zijn voor afglijden richting overlast, criminaliteit en ondermijnende netwerken. Almelo kent relatief veel jongeren zonder startkwalificatie en telt bovengemiddeld veel jongeren met een verhoogd risico om in aanraking te komen met criminaliteit.
Koers uit het collegeprogramma 2026-2030
Het collegeprogramma zet in op een veilige, leefbare en inclusieve stad, met aandacht voor preventie, sociale samenhang en gelijke kansen. De aanpak richt zich op het versterken van de leefbaarheid in wijken, het voorkomen van jeugdcriminaliteit, het bestrijden van ondermijning en zorgfraude, en het vroegtijdig verbinden van zorg, jeugd en veiligheid. Het college kiest voor een Almelo waarin veiligheid, leefbaarheid en maatschappelijke vooruitgang onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
De toenemende druk op boa’s door incidenten, overlast, evenementen, jeugdproblematiek en personen met zorgwekkend gedrag laten zien dat zowel acute veiligheidsvraagstukken als onderliggende maatschappelijke problemen aandacht vragen. Deze ontwikkeling sluit direct aan bij de gekozen dubbelstrategie van Verbonden Almelo. Enerzijds is een krachtige veiligheidsaanpak nodig voor gebieden waar openbare orde, criminaliteit, ondermijning en overlast centraal staan, met voldoende capaciteit voor toezicht, handhaving en zichtbare aanwezigheid. Anderzijds vraagt een aantal wijken om een gebiedsgerichte aanpak waarin veiligheid wordt verbonden met sociale, economische en fysieke opgaven.
De begroting voorziet in een uitbreiding van boa-capaciteit. Daarnaast is een bredere, integrale aanpak noodzakelijk waarin handhaving, preventie, fysieke verbeteringen en samenwerking met zorg- en welzijnspartijen samenkomen. Hierbij geldt dat preventie en repressie hand in hand moeten gaan om de veiligheid en leefbaarheid voor inwoners structureel te verbeteren. Voor het combineren van preventie en repressie is het college van mening dat – naast de uitbreiding van boa-capaciteit – extra inzet nodig is. Voor deze extra inzet gaat het college op zoek naar incidentele middelen. Via de reguliere P&C cyclus wordt de raad hiervan op de hoogte gehouden.
Speerpunten voor deze bestuursperiode
- Veiligheidsagenda
- Ondermijning & jeugdcriminaliteit
- Toekomstbestendig Toezicht en Handhavingsteam
- Wijkaccommodaties en ontmoeting
- Vrijwilligers & mantelzorg
- Sociale basis
- Inclusieve samenleving
- Dienstverlening dichtbij inwoners
- Bestuurlijke nabijheid
- Pilot Dichter op elkaar organiseren van bestuur, wijkregie en uitvoering
Generatie-effect (2045)
Op lange termijn streven we naar een stad waarin veiligheid, leefbaarheid en verbondenheid elkaar versterken. Het uiteindelijke effect moet zichtbaar en meetbaar zijn in veilige buurten, sterke gemeenschappen, meer vertrouwen en een kleinere kloof tussen buurten. Het verschil tussen buurten moet significant zijn afgenomen.
Indicatoren Verbonden Almelo
- Ontwikkeling van de leefbaarheid en veiligheid (objectief en subjectief) met name in buurten met een zeer hoge MDI (afname)
- Ontwikkeling van de veiligheid stationsomgeving en in de binnenstad/centrumgebied
- Ontwikkeling sociale cohesie en in het bijzonder in de prioritaire ontwikkelgebieden (afname verschillen tussen buurten)
- Afname van het aandeel jongeren in criminaliteit
- Afname van ondermijning tot gemiddeld G40 niveau
- Vertrouwen in dienstverlening van en in de Gemeente Almelo
- Toename participatie van kwetsbare groepen
Transitie-indicatoren (2030-2034)
Om het generatie-effect te bereiken zijn enkele maatschappelijke bewegingen bepalend. We sturen via de prioritaire ontwikkelgebieden op veiligere gebieden, veerkrachtigere buurten, meer perspectief voor jongeren, sterkere gemeenschappen en een groeiend vertrouwen van inwoners in elkaar en in de overheid. Via onder meer de buurtbarometer, veiligheidsmonitor en leefbaarometer monitoren we ontwikkeling in buurt, wijk en dorpen.
Veilige gebieden
- Ontwikkeling veiligheidsbeleving binnenstad
- Ontwikkeling geregistreerde criminaliteit
- Ontwikkeling overlastmeldingen
- Ontwikkeling meldingen jeugdoverlast
- Ontwikkeling ondermijningssignalen
- Ontwikkeling veiligheidsbeleving rondom hotspotgebieden
Veerkrachtige buurten
- Ontwikkeling leefbaarheidsscore en veiligheidsbeleving prioritaire buurten
- Ontwikkeling sociale cohesie
- Ontwikkeling MDI-score prioritaire buurten
- Ontwikkeling verschillen tussen buurten
Jeugd met perspectief
- Ontwikkeling aandeel jongeren met verhoogd veiligheidsrisico
- Ontwikkeling aandeel jongeren met een startkwalificatie
Sterkere gemeenschappen
- Ontwikkeling sociale cohesie
- Ontwikkeling vrijwilligersinzet
- Ontwikkeling bewonersinitiatieven
- Ontwikkeling gebruik van wijkvoorzieningen
Vertrouwen en meedoen
- Ontwikkeling ervaren inclusie
- Ontwikkeling waardering gemeentelijke dienstverlening
Welke prestaties willen we leveren in 2027 en later
Het college zet in op een integrale aanpak van veiligheid, leefbaarheid, inclusiviteit en sociale cohesie, met bijzondere aandacht voor kwetsbare wijken en inwoners. Veiligheid wordt versterkt door uitbreiding van de boa-capaciteit, een gerichte aanpak van jeugdcriminaliteit via preventie, straatcoaches en jeugdboa’s, een stevige bestrijding van ondermijnende criminaliteit en zorgfraude, en een betere verbinding tussen zorg, jeugd en veiligheid. Voor de leefbaarheid kiest het college voor wijkgericht werken, versterking van wijkaccommodaties waarbij wordt ingezet op het versterken van sociale cohesie. Door te investeren in sterke gemeenschappen, kansengelijkheid, preventie en vertrouwen werken wij aan buurten die veerkrachtiger worden en aan een stad die beter in balans is.
Toezicht en handhaving: We werken aan een veilige en leefbare openbare ruimte, waarin overlast en normoverschrijdend gedrag tijdig worden gesignaleerd en aangepakt en jongeren waar nodig vroegtijdig in beeld komen en naar passende ondersteuning worden geleid. De begroting voorziet in een uitbreiding van boa-capaciteit. Daarnaast is een bredere, integrale aanpak noodzakelijk waarin handhaving, preventie, fysieke verbeteringen en samenwerking met zorg- en welzijnspartijen samenkomen. Hierbij geldt dat preventie en repressie hand in hand moeten gaan om de veiligheid en leefbaarheid voor inwoners structureel te verbeteren.
Jongeren: We voorkomen jeugdcriminaliteit en vergroten de weerbaarheid door beschermende factoren rond kinderen en jongeren vroeg te versterken, specifieke risicofactoren gericht te verminderen en de intensiteit van onze inzet af te stemmen op het risico.
Criminaliteit en ondermijning: Intensiveren van de aanpak van ondermijnende criminaliteit en vergroten van bewustwording binnen de organisatie en de stad. Hard optreden tegen zorgfraude en zorgcriminaliteit door scherpe screening en samenwerking met ketenpartners.
Versterken wijkgericht werken: realisatie van maatschappelijke effecten vraagt om samenhang tussen sociale, fysieke, duurzaamheids- en economische vraagstukken in wijken, buurten en dorpen. We betrekken inwoners actief en bouwen voort op wat aantoonbaar werkt in de praktijk. Door wijkgericht te werken wordt beleid zichtbaar in de stad en werken we stap voor stap aan meer vertrouwen, sociale cohesie en een betere leefomgeving.
Weerbaarheid: We werken aan een weerbare en veerkrachtige samenleving waarin inwoners beter voorbereid zijn op de uitdagingen die het leven biedt, weten hoe zij moeten handelen en naar elkaar kunnen omzien. Ook vergroten we de digitale weerbaarheid, zodat inwoners en hun gegevens beter beschermd zijn tegen digitale dreigingen en misbruik.
Prestatie-indicatoren
Veiligheid en weerbaarheid
- Realiseren toekomstbestendig toezicht en handhavingsteam
- Uitvoering aanpak ondermijnende criminaliteit
- Uitvoering integrale aanpak jeugdcriminaliteit
- Uitvoering maatregelen voor een veilige binnenstad
Sociale cohesie
- Uitvoering buurtgerichte activiteiten
- Uitvoering wijk- en dorpsopgaven
- Versterking ontmoeting in wijken, buurten en dorpen
Jeugd
- Toename bereik en inzet op vroegsignalering jeugd en preventieve jeugdprogramma's
- Versterking samenwerking tussen onderwijs, welzijn en veiligheid
Preventie
- Versterking wijkgericht werken waaronder Leeflab-aanpak
Vrijwillige inzet en gemeenschapskracht
- Groter bereik ondersteuning bewonersinitiatieven, vrijwilligers en mantelzorgers
- Meer ontmoetingen in wijkaccommodaties als ontmoetingsplek
Inclusie
- Opstellen Lokale Inclusie Agenda
- Verbeteren toegankelijkheid van voorzieningen
- Vergroten participatiemogelijkheden voor kwetsbare groepen
Dienstverlening en vertrouwen
- Versterken wijkgericht werken
- Versterken participatie van inwoners bij wijk- en gebiedsontwikkeling