Programmaplan

Kansrijk Almelo

Kansrijk Almelo
In Almelo wordt gebouwd, geïnvesteerd en vernieuwd. Nieuwe woningen, bedrijvigheid, voorzieningen en economische ontwikkeling versterken de positie van Almelo als aantrekkelijke woon- en werkstad. Die groei bereikt niet iedere inwoner in gelijke mate. In een aantal buurten in onze gemeente zien we een hardnekkige stapeling van opgaven. Energiearmoede, eenzijdige woningvoorraad, problematische schulden, beperkte onderwijskansen, onveiligheid en een kwetsbare woonomgeving komen daar vaker voor dan elders in de gemeente. Ze versterken elkaar en werken vaak generaties lang door in het leven van inwoners. Daardoor maakt het in Almelo nog steeds uit in welke buurt je opgroeit. Tegelijkertijd zijn deze buurten veel meer dan hun uitdagingen. Het zijn buurten met betrokken inwoners, sterke netwerken, maatschappelijke initiatieven en een grote veerkracht. Juist daar ligt de kracht waarop we verder bouwen.

Analyses laten zien dat deze verschillen niet willekeurig over de stad zijn verdeeld. In dezelfde buurten komen hoge MDI-scores, energiearmoede, problematische schulden, onderwijsachterstanden en eenzijdige woningvoorraad samen. De woningmarkt werkt daarbij als een selectiemechanisme: huishoudens met beperkte financiële mogelijkheden komen relatief vaak terecht in dezelfde buurten, waardoor sociale kwetsbaarheid zich ruimtelijk concentreert.

Kansrijk Almelo richt zich op het versterken van individuele bestaanszekerheid én het versterken van buurten. Door ongelijk te investeren daar waar de uitdagingen het grootst zijn, willen we zorgen dat de plek waar iemand woont steeds minder bepalend wordt voor de kansen die iemand krijgt. De economische groei van Almelo zetten we daarbij bewust in als middel om maatschappelijke vooruitgang te realiseren. Wanneer we willen dat het voor een volgende generatie minder uitmaakt waar je in Almelo opgroeit, moeten we deze patronen doorbreken. Om deze reden investeren we niet alleen in inwoners, maar ook in buurten. We versterken bestaanszekerheid, voorkomen dat problemen zich opstapelen en werken aan meer gemengde en veerkrachtige wijken. Om dat te realiseren bundelen we de bijdragen van alle domeinen: fysiek, economisch, sociaal en duurzaam.

Dat vraagt om meer dan afzonderlijke projecten of tijdelijke interventies. Het vraagt om een langjarige integrale aanpak waarin wonen, onderwijs, bestaanszekerheid, veiligheid en leefbaarheid meer dan nu met elkaar worden verbonden. Het vraagt om ongelijk te investeren en gericht te sturen op het prioritair ontwikkelgebied bestaande uit Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier, Kerkelanden en De Riet.

Kansrijk Almelo draait om het versterken van de factoren die inwoners meer grip op hun leven geven. We sturen op onderwerpen waarop we samen met onze alliantiepartners daadwerkelijk invloed hebben: woningdifferentiatie, schulden, energiearmoede, onderwijsachterstanden, vroegsignalering, preventie en een sterke sociale basis. Herstructurering en economische groei benutten we als middel om verschillen tussen buurten te verkleinen. Daarmee werken we aan het verkleinen van maatschappelijke verschillen tussen inwoners, buurten en generaties en we doorbreken de ruimtelijke concentratie van achterstanden.

Waarom deze opgave
De leefbaarheid in Almelo heeft zich in de afgelopen tien jaar positief ontwikkeld, maar niet overal even sterk. Daar komt bij dat de gebieden waar de ontwikkeling van de leefbaarheid minder gunstig of zelfs negatief was, ook de gebieden zijn waar de leefbaarheid al onder druk stond.
Deze gebieden lichten ook op als gebieden met zeer hoge MDI-scores; ook op andere vlakken is er een groep mensen die minder profiteert van de ontwikkelingen in de afgelopen tien jaar. Dan gaat het met name over het grote aandeel jongeren zonder startkwalificatie, onderwijsachterstanden, het aandeel mensen met problematische schulden, het nog altijd grotere aandeel mensen dat van een uitkering afhankelijk is en/of een laag inkomen heeft, het relatief grote aandeel kinderen dat een onderadvisering krijgt, de mate waarin energiearmoede voorkomt en het relatief grote aandeel mensen met gezondheidsproblemen.

Energiearmoede en onderadvisering kunnen met gerichte maatregelen mogelijk relatief snel leiden tot minder energiekosten en een hogere instroom én behoud van leerlingen op het voortgezet onderwijs. De structurele verbetering van de positie van individuele inwoners en van hele buurten heeft echter een lange adem nodig. Onder andere het Sociaal en Cultureel Planbureau pleit voor meer aandacht voor het onderwijs en de woningmarkt. Zo biedt sturen op de woningmarkt richting een gemengde woningvoorraad en daarmee een gemengde samenstelling van inwoners samen met een goed voorzieningenniveau mogelijkheden tot ontmoeting.

Het vraagstuk rond onderwijsachterstanden, onderadvisering en startkwalificatie vraagt om een integrale benadering van de gehele onderwijsketen. Het vergroten van kansengelijkheid begint bij een sterke ontwikkelbasis in de voorschoolse fase, vraagt aandacht voor objectieve en passende advisering in het primair onderwijs en vereist voortdurende ondersteuning van leerlingen tijdens hun verdere schoolloopbaan. Alleen door samenhangend te kijken naar de verschillende schakels in de keten kan worden voorkomen dat talent onbenut blijft en kunnen meer jongeren hun onderwijsloopbaan succesvol afronden met een diploma dat recht doet aan hun mogelijkheden. Voor Almelo is dit van groot maatschappelijk en economisch belang en extra relevant in een periode van dubbele vergrijzing en een groeiende vraag naar goed opgeleide arbeidskrachten.

In een beperkt aantal buurten in Almelo stapelen achterstanden zich. Problemen rondom schulden, energiearmoede, gezondheid, onderwijs, veiligheid en participatie komen daar bovengemiddeld voor en de achterstanden versterken elkaar. Uit een analyse van de woningmarkt blijkt dat juist de buurten met de hoogste MDI-scores worden gekenmerkt door een groot aandeel sociale huurwoningen en een klein aandeel koopwoningen. In de meest kwetsbare buurten bestaat gemiddeld 59% van de woningvoorraad uit sociale huur en slechts een beperkt deel uit koopwoningen. Hierdoor concentreren inwoners met vergelijkbare sociale kwetsbaarheden zich in een beperkt aantal buurten.

Wetenschappelijke inzichten laten zien dat gezondheid, welzijn en zelfredzaamheid sterk samenhangen met bestaanszekerheid, problematische schulden, de kwaliteit van woningen en de leefomgeving. Gezondheid is daarmee niet alleen een afzonderlijke opgave, maar vooral het resultaat van onderliggende maatschappelijke omstandigheden.
De opgave voor Almelo is daarom tweeledig:
1.   Het versterken van inwoners door schulden, energiearmoede, onderwijsachterstanden    en bestaansonzekerheid terug te dringen.
2.   Het versterken van buurten door de concentratie van kwetsbaarheid te doorbreken en te werken aan meer evenwichtige en veerkrachtige wijken.

Relatie met collegeprogramma
Het college kiest nadrukkelijk voor een aanpak gebaseerd op preventief handelen. Door vroegsignalering, versterking van de sociale basis en gerichte investeringen in de meest kwetsbare wijken willen we problemen eerder signaleren en voorkomen dat inwoners terechtkomen in zwaardere vormen van ondersteuning. Voor Almelo is dit niet alleen een sociale opgave, maar óók een economische en maatschappelijke noodzaak. Wanneer meer inwoners gezond, financieel stabiel en zelfredzaam zijn, neemt de druk op zorg en ondersteuning af en ontstaat meer ruimte voor ontwikkeling, participatie en brede welvaart.

Speerpunten voor deze bestuursperiode

  • Vergroten woningdifferentiatie
  • Wijkgericht werken en inzet Leeflab-aanpak
  • Armoedebestrijding en aanpak problematische schulden
  • Verkleinen energiearmoede
  • Verbeteren bestaanszekerheid
  • Vergroten onderwijskansen
  • Inzet preventie en vroegsignalering

Waar willen we staan in 2045?
In 2045 groeien kinderen op in een gemeente waarin hun kansen minder worden bepaald door de buurt waarin zij wonen, het inkomen van hun ouders of de problemen waarmee zij thuis te maken krijgen. Inwoners beschikken over voldoende bestaanszekerheid, kunnen hun energielasten betalen, hebben minder te maken met problematische schulden en ervaren meer regie over hun eigen leven. Preventie en vroegsignalering vormen de norm, waardoor problemen eerder worden aangepakt en zwaardere ondersteuning minder vaak nodig is.

Onze ambitie is dat de generatie die in 2045 volwassen wordt, opgroeit met meer kansen, minder financiële problemen en een betere gezondheid dan de generatie daarvoor. Daarmee doorbreken we de overdracht van achterstanden tussen generaties.

Generatie-effect (2045)

  • Energiearmoede in kwetsbare buurten ligt op het gemiddelde van de G40-steden
  • Onderwijsachterstanden ligt op het gemiddelde van de G40-steden;
  • Afname aantal buurten met een zeer hoge MDI-score en afname van verschil in ontwikkelsnelheid met andere buurten
  • Woningdifferentiatie in prioritaire buurten ligt op het stedelijk gemiddelde
  • Problematische schulden in prioritaire buurten zijn sterk afgenomen
  • Significante afname van het aantal kinderen dat opgroeit in huishoudens met financiële kwetsbaarheid
  • Meer inwoners ervaren regie en grip op hun eigen leven en toekomst
  • Afname van jongeren die afglijden in criminaliteit

Welke beweging willen we zien in 2030-2034?
In 2030 willen we zichtbaar resultaat zien van de omslag van curatie naar preventie. Inwoners worden eerder bereikt, problemen worden sneller gesignaleerd en ondersteuning sluit beter aan bij de leefwereld van inwoners. De inzet van Leeflab, vroegsignalering en wijkgerichte ondersteuning heeft zich verbreed naar meerdere wijken. We verwachten dat meer inwoners gebruikmaken van preventieve ondersteuning voordat schulden of gezondheidsproblemen escaleren. Het aantal huishoudens met problematische schulden daalt, de aanpak van energiearmoede bereikt meer huishoudens en inwoners ervaren meer financiële stabiliteit. Daarnaast willen we zien dat verschillen tussen buurten afnemen. In de prioritaire buurten zien we een toename van woningdifferentiatie met als zichtbaar effect een afname van ruimtelijke segregatie.  

Transitie-indicatoren

  • Minder energiearmoede
  • Minder onderwijsachterstanden
  • Meer bereik van vroegsignalering
  • Hoger bereik van preventieve voorzieningen en ondersteuning
  • Minder huishoudens met problematische schulden
  • Zichtbare toename van woningdifferentiatie in prioritaire buurten/wijken
  • Afname ruimtelijke segregatie en positieve lijn ontwikkeling prioritaire ontwikkelgebieden

Welke prestaties willen we leveren in 2027 en later?
Almelo levert in 2027 en de komende jaren concrete prestaties die bijdragen aan de gewenste beweging die we voor de middellange termijn in gang willen zetten. Deze prestaties sluiten aan bij de eerdergenoemde bestuurlijke keuzes uit het collegeprogramma.
In 2027 zetten we stevig in op de uitvoering van de preventieve koers uit het collegeprogramma. Daarbij richten we ons op activiteiten waarvan onderzoek en praktijkervaring laten zien dat zij daadwerkelijk bijdragen aan meer bestaanszekerheid en kansengelijkheid.

  • We breiden de werkwijze van Leeflab uit naar Ossenkoppelerhoek, Wierdensehoek en Nieuwstraatkwartier en versterken de inzet op vroegsignalering van financiële, sociale en gezondheidsproblemen. Daarbij investeren we nadrukkelijk in buurten waar de maatschappelijke opgaven het grootst zijn.
  • We zetten de aanpak van schuldenproblematiek voort, werken samen met het Schuldenlab en onderzoeken mogelijkheden om inwoners meer rust en overzicht te bieden door schuldenproblematiek eenvoudiger en integraler aan te pakken.
  • We intensiveren de aanpak van energiearmoede, onder andere via samenwerking binnen de Renovatiedeal en door verduurzaming van woningen te koppelen aan lagere woonlasten en verbeterde gezondheid.
  • Jongeren met schulden helpen we om uit de geldproblemen te komen en weer perspectief op te bouwen.

Prestatie-indicatoren 2027-2028

  • Uitbreiding Leeflab naar de prioritaire ontwikkelgebieden
  • Aantal bereikte huishoudens via vroegsignalering
  • Aantal huishoudens bereikt via aanpak energiearmoede
  • Aantal inwoners ondersteund bij schuldenproblematiek
  • Bereik van regelingen voor kinderen in armoede en jongeren met schulden
  • Deelname aan preventieve en collectieve voorzieningen

Daar komt bij dat de gebieden waar de ontwikkeling van de leefbaarheid minder gunstig of zelfs negatief was, dat dit ook de gebieden zijn waar de leefbaarheid al onder druk stond

Deze pagina is gebouwd op 11/20/2026 09:34:08 met de export van 11/20/2026 08:31:33